Doctoraatsbursaal Geschiedenis van de Architectuur

Functieomschrijving

Doctoraatsbursaal (100%) PhD project 'Een huis voor de natie in het buitenland. Belgische diplomatieke vertegenwoordiging, architectuur, interieur en kunstrepresentatie 1830-1939'. Ref. BAP-2019-338

Het Departement Architectuur is verantwoordelijk voor het onderzoek rond architectuur, interieurarchitectuur, stedenbouw en ruimtelijke ordening dat verricht wordt in de Faculteit Ingenieurswetenschappen (campus Leuven) en in de Faculteit Architectuur (campus Brussel en Gent). Het departement fungeert als internationaal expertisecentrum in deze domeinen en telt een zestigtal internationale doctorandi.

De Faculteit Architectuur groepeert de academische architectuuropleidingen (interieurarchitectuur, architectuur, stedenbouw en ruimtelijke planning) van de campussen Sint-Lucas Brussel/Gent. De faculteit is verantwoordelijk voor de onderwijsgebonden materies.

Dit project sluit aan bij twee onderzoeksgroepen die actief zijn binnen het departement architectuur: Perspectives on Architecture from the Distant Past (PADP) en Architecture, Interiority and Inhabitation (A2I). PADP legt zich toe op de studie van de architectuur van voor 1945. Het beschouwt de geschiedenis van de architectuur als een langetermijnbeweging binnen een steeds veranderende culturele, sociopolitieke en religieuze context. In de onderzoeken die binnen de PADP groep worden gevoerd, wordt het gebouw benaderd als een agent in cross-culturele uitwisselingen voorafgaand aan de globalisering.

De onderzoeksgroep Architecture, Interiority, Inhabitation (A2I) – onderzoekt de interactie tussen architectuur als discipline, gebouwde ruimtes als constructies en de ervaring van gebruikers van deze ruimtes. De groep bestudeert (interieur)architectuur als praktijkveld en als veld van historische en theoretische reflectie. Vertrekpunt is een fundamentele interesse in publieke, collectieve en private ruimtes, in de objecten die deze bevolken en in de manier waarop zowel (interieur)architecten als gebruikers bijdragen tot hun culturele, sociale of politieke betekenis. Begrippen als moderniteit, interioriteit, macht, gender en kolonialisme vormen theoretische leidraden bij het onderzoek.

Project

Dit onderzoeksproject stelt de vraag naar welke rol architectuur, interieurinrichting en kunst speelden in de creatie, werking en uitbreiding van de Belgische diplomatie sinds haar ontstaan tot aan het uitbreken van de Twee Wereldoorlog. Het neemt het ambassadegebouw (kanselarij en residentie) als studieobject. Deze architecturale typologie ontwikkelde zich gestaag in de negentiende eeuw samen met de ontwikkeling van het openbaar bestuur. De vraag stelt zich dus of culturele representatie reeds op deze prille diplomatieke agenda prijkte en of de Belgische gezanten zich actief beriepen op architectuur, interieurinrichting en kunst als bemiddeling tijdens hun zending. Deze centrale onderzoeksvraag vertrekt vanuit twee bevindingen die belangrijk zijn voor de negentiende eeuw: het ontstaan van de moderne ambassade-post en de queeste naar een sterke nationale identiteit.

De creatie van diplomatieke posten zoals we die vandaag kennen, als permanente representatie van een staat in het buitenland, ontwikkelde zich vanaf de negentiende eeuw. In deze periode werd het uitstippelen van een buitenlands beleid belangrijker als gevolg van zowel de creatie van nieuwe natie-staten, als een groeiende geo-politieke agenda. Bovendien leidden bestuurlijke ontwikkelingen tot een toenemende bureaucratisering en dito professionele administratie. Deze evoluties hadden ook gevolgen voor de werking van ambassades. Het tijdelijke, reizende karakter van de gezantschappen voldeed niet langer. Het creëren van vaste posten, het huren, aankopen of zelfs bouwen van ambassades diende het economische en politieke beleid in het buitenland te ondersteunen. Overheden kregen geleidelijk aan aandacht voor het ambassadegebouw. Hoewel in de eerste decennia van de negentiende eeuw de meeste diplomaten (van adelstand) nog zelf instonden voor hun huisvesting, kocht Groot-Brittannië reeds in 1814 een hôtel particulier aan in Parijs en stichtte zodoende de eerste ambassade in de hedendaagse betekenis van het woord. Het Britse voorbeeld werd snel gevolgd door o.a. Pruisen, Rusland, Frankrijk etc. Ca. 1860 maakten vastgoedoperaties deel uit van de buitenlandse politieke representatie en ontwikkelde zich het drievoudige programma van het ambassadegebouw als huisvesting, administratie en representatie.

De bestaande literatuur over de Belgische ambassadearchitectuur beperkt zich tot de periode na 1945 en tot de gebouwen die vandaag als residentie of kanselarij in gebruik zijn. Er is nog geen onderzoek gevoerd naar de creatie en herlokalisatie van de Belgische diplomatieke posten van 1830 tot 1939 en naar de gebouwen die toen gehuurd of gekocht werden. Het is evenmin duidelijk wanneer en waar de eerste ambassade in opdracht van de Belgische overheid werd gebouwd. Dit hiaat verdient onderzocht te worden, gelet de negentiende-eeuwse zoektocht naar nationale identiteit zowel de politieke als de culturele agenda in België domineerde. Onderzoek naar de architecturale ontwikkelingen in het negentiende-eeuwse Brussel toont aan dat kunst een belangrijke rol werd toegedicht in het promoten van nationale geschiedenis en cultuur en zodoende bijdroeg tot de creatie van een nationale identiteit van de jonge natiestaat. Nationale architecturale en stedenbouwkundige projecten dienden de “moderne” burgerlijke, ethische en culturele waarden uit te dragen. Beïnvloedden deze ambities van het Ministerie van Binnenlandse Zaken, ook het relatief jonge en kleine Ministerie van Buitenlandse Zaken en diens gezanten?

De onderzoeksvragen behelzen:

De logistieke strategie:

  • het in kaart brengen van de Belgische diplomatieke posten en de gebouwen die gehuurd, gekocht of zelfs gebouwd werden door de Belgische gezanten;
  • het situeren in tijd en ruimte van het huur- en aankoopbeleid van ambassadegebouwen door de Belgische regering.

De representatieve strategie:

  • het onderzoeken van de motieven die tot de keuze voor een bepaald gebouw hebben geleid;
  • het beschrijven hoe gebouwen werden ingericht / gedecoreerd / verbouwd;
  • kunnen we spreken van culturele diplomatie?

Dit onderzoek zal in nauwe samenwerking gevoerd worden met het lopende doctoraatsproject Designing Embassies for Middle Powers: The Architecture of Belgian and Dutch Diplomacy in a Globalizing World (KU Leuven, Architectuur, 2017-2021, drs. Bram De Maeyer).

Gedurende het eerste jaar van dit tweejarig project zal de onderzoeker archieven lokaliseren en verkennen en potentiële casestudies identificeren. Op basis van dit vooronderzoek zal de onderzoeker i.sm. de promotoren een goed uitgewerkt en gemotiveerd project uitschrijven om de vervolgfinanciering (KU Leuven C1, F.W.O., …) die nodig is voor het vervolledigen van het doctoraat te verkrijgen.

Functieprofiel

We zoeken een enthousiaste, creatieve en communicatievaardige onderzoeker (m/v) met een masterdiploma of equivalent in het vakgebied van de architectuur, interieurarchitectuur, ingenieurswetenschappen-architectuur, kunstwetenschappen, geschiedenis, politieke wetenschappen of equivalent. De kandidaat dient een sterke interesse te hebben in het voeren van wetenschappelijk onderzoek in de domeinen van de architectuurgeschiedenis, geschiedenis van de interieurarchitectuur, kunstgeschiedenis en politieke geschiedenis.

De kandidaat wordt verwacht

  • een duidelijke interesse in en kennis van het onderzoeksthema te hebben, op basis van onderwijs, werk- of onderzoekservaring;
  • in staat te zijn om zowel zelfstandig als in een multidisciplinair team te werken;
  • een zeer goede actieve kennis van het Nederlands en het Frans, een goede kennis van het Engels en excellente communicatievaardigheden te hebben, zowel mondeling als schriftelijk;
  • een proactieve ingesteldheid en onderzoeksintegriteit;
  • ondersteuning te bieden binnen het onderwijs in de opleidingsonderdelen ‘Architectuur in Context A’ en ‘Interieur in Context A’;
  • i.s.m. de promotoren een doctoraatsproject te ontwikkelen en uit te schrijven met oog op het verkrijgen van vervolg-financiering voor voorliggend project;
  • wetenschappelijke publicaties te schrijven en onderzoeksresultaten te presenteren op internationale conferenties en in internationale tijdschriften;
  • vertrouwd te zijn met archiefonderzoek, inclusief het lokaliseren en ontsluiten van archieven in zeer diverse collecties en contexten (zowel publiek als privaat);
  • nationaal en internationaal mobiel te zijn.
Aanbod

Wij bieden een voltijdse (100%) tewerkstelling voor 1 jaar (éénmalig verlengbaar met 1 jaar) als onderzoeker in een creatieve werkomgeving, een dynamisch team en met uitdagende opdrachten.

Als vorser voer je onderzoek uit dat moet leiden tot een doctoraat in de architectuur, onder leiding van prof. Anne-Françoise Morel en prof. Fredie Floré.

Een doctoraat in de Architectuur, indien het doctoraat succesvol beëindigd wordt.

Praktische informatie

Interesse? Meer informatie is te verkrijgen bij prof. dr. Anne-Francoise Morel, tel.: +32 9 398 63 43, mail: annefrancoise.morel@kuleuven.be of prof. dr. Fredie Floré, tel.: +32 9 398 63 42, mail: fredie.flore@kuleuven.be.

Solliciteren voor deze vacature kan tot en met 12/08/2019 via de online sollicitatietoepassing van KU Leuven

KU Leuven wil een omgeving creëren waarin alle talenten maximaal tot ontplooiing kunnen komen, ongeacht gender, leeftijd, culturele herkomst, nationaliteit of functiebeperking. Hebt u vragen in verband met toegankelijkheid of ondersteuningsmogelijkheden, dan kan u ons contacteren via diversiteit.HR@kuleuven.be.

Praktische info

Titel
Doctoraatsbursaal Geschiedenis van de Architectuur
Werkgever
KU Leuven
Uiterste inschrijvingsdatum

Elders op FARO

De afgelopen maanden presenteerden verschillende organisaties hun nieuwe multimediale tour in de ErfgoedApp. Benieuwd om te ontdekken welke dat zijn?
faro | tijdschrift over cultureel erfgoed is het tijdschrift van FARO. Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed vzw. faro verschijnt viermaal
Of u nu actief bent in de cultureel-erfgoedsector of in aanverwante sectoren, vanuit wetenschappelijk oogpunt of gewoon vanuit interesse onderzoek ...