Paukeslag. Digitaal platform voor levend poëzie-erfgoed

Paukeslag. Digitaal platform voor levend poëzie-erfgoed is een multimediaal platform voor de ontsluiting van poëzie-erfgoed.

Zowel het poëzie-erfgoed dat uit de werking van literaire organisaties voortkomt als het poëzie-erfgoed dat erfgoedinstellingen verzamelen en deskundig bewaren, wordt via Paukeslag zichtbaar gemaakt voor het grote publiek.

Door niet enkel oog te hebben voor de grote organisaties van vandaag, maar ook voor prille initiatieven met potentieel voor de toekomst kiest Paukeslag uitgesproken voor levend poëzie-erfgoed. Dit spreekt de keuze om ook materialen van organisaties met een ondertussen opgeheven werking op te nemen echter niet tegen. Door te voorkomen dat archieven boordevol fascinerend materiaal verdwijnen samen met de culturele organisatie waarbinnen ze ontstonden, biedt Paukeslag poëzie-erfgoed een tweede leven. Het poëzie-erfgoed van gisteren wordt inspiratie voor het poëzie-erfgoed van morgen.

 

Projectresultaten

Paukeslag is een ontsluitingstool voor digitaal poëzie-erfgoed uit Vlaanderen, Nederland en Zuid-Afrika.

De doelstelling van Paukeslag is tweeledig. Enerzijds moet het platform zorgen voor een grotere zichtbaarheid van het poëzie-erfgoed bij het brede publiek, wat indirect ook leidt tot een grotere zichtbaarheid van de werking van de instellingen die dit poëzie-erfgoed verzamelen. Anderzijds beoogt het project, door de samenwerking met het Letterenhuis, het Letterkundig Museum, het NALN en PACKED vzw, een verhoogde gevoeligheid voor de duurzame bewaring van deze specifieke erfgoeddata.

Paukeslag, waarbij zowel grote als kleine literaire instellingen en projecten zich kunnen aansluiten, zal op die manier kunnen fungeren als een unieke portaalsite voor poëzie-erfgoed uit Vlaanderen, Nederland en Zuid-Afrika.

Om deze doelstellingen te realiseren werd een digitaal platform ontwikkeld met een performante structuur die het publiek toelaat om de opgeladen data op verschillende manieren te benaderen:

A. Homepagina
De homepagina is de meest dynamische pagina van Paukeslag. Niet alleen zie je in één oogopslag welke nieuwe items er opgeladen zijn en welke nieuwe virtuele tentoonstellingen er gemaakt zijn, maar de rubriek ‘In de kijker’ speelt in op de poëzie-actualiteit. Naar aanleiding van manifestaties van de projectpartners, prijsuitreikingen, overlijdens, … worden een aantal items uit de collectie van Paukeslag die betrekking hebben op de gebeurtenis die in de kijker staat, verzameld. Onder meer volgende gebeurtenissen waren al aanleiding voor een ‘In de kijker’: uitreiking eredoctoraat aan Breyten Breytenbach, Belgische Dichter des Vaderlands, toekenning Prijs der Nederlandse Letteren aan Remco Campert, aankondiging nieuwe editie DichtSlamRap in Boxtel (NL), aankondiging ‘Poemtata en de vrienden van Delphine’ (B), aankondiging Vers van het Mes, aankondiging poëzieweek, …

Om de link tussen poëzie-actualiteit en erfgoed nog verder te versterken enerzijds en anderzijds om de meerwaarde van Paukeslag voor de projectpartners verder te vergroten, is op de homepagina ook een agenda-module geïntegreerd. Om de vermijden dat partnerorganisaties hun activiteiten op al te veel aparte kalenders moeten invoegen, werd geopteerd om een plug in te ontwikkelen op basis van een bestaande kalender applicatie met een groot publiek bereik, Uit in Vlaanderen.

Op de homepagina is ook plaats ingeruimd voor een bijzondere projectpartner: Cobra.be. Cobra.be was het digitale cultuurkanaal van de Vlaamse openbare omroep VRT. Via Cobra.be ontsloot VRT zijn historisch beeldarchief. Speciaal voor Paukeslag ontwikkelde Cobra.be een plug in waarmee automatisch nieuw archiefmateriaal met betrekking tot poëzie (vb. een interview met een dichter) vanop de Cobra.be website in de homepagina van Paukeslag geïntegreerd wordt. Daarnaast worden ook alle poëzie-filmpjes vanop Cobra.be verder ontsloten via Paukeslag.

B. Dichters
Gebruikers die geïnteresseerd zijn in materiaal van specifieke dichters, kunnen gebruik maken van het tabblad ‘Dichters’. Via een alfabetische lijst kunnen zij nagaan of er data van de door hen gezochte dichter in Paukeslag aanwezig is. De alfabetische lijst is samengesteld op basis van authority lijsten van DBNL en Letterenhuis.

Op de pagina van een specifieke dichter vind je een tijdslijn, waarop alle online items worden getoond waaraan die dichter is gelinkt. Onder de tijdslijn krijgt de bezoeker via thumbnails een overzicht van al deze individuele items.

Paukeslag wil zijn gebruikers ook wijzen op kwalitatieve auteursinformatie in andere databanken en daarom wordt waar mogelijk via de auteurspagina’s doorgelinkt naar de DBNL, Nederlandse Poëzie Encyclopedie, Letterenhuis (Agrippa), Schrijversgewijs, en Literair Gent.

C. Collectie-items
De interessantste zoekfunctie voor bezoekers die gericht willen zoeken in plaats van eerder browsen, is deze met behulp van de filters op het tabblad ‘Collectie-items’. Paukeslag biedt zijn bezoekers de mogelijkheid om zes metadatavelden als zoekfilters te combineren, namelijk dichter, periode, locatie, tag, type en partner. Op deze manier kom je bijvoorbeeld snel te weten waar Hugo Claus in 1966 optrad en of Hans Andreus ooit voorlas in Vlieland.

De uiteindelijke kern van Paukeslag zijn de itempagina’s. Klikt een bezoeker door op een item-thumbnail eender waar op de website, krijgt hij of zij links beeldmateriaal (foto’s of een filmfragment) te zien. Rechts daarvan verschijnen voor de eerder feitgerichte bezoeker een aantal metadatavelden zoals onderwerp, bewaarinstelling, maker, tags etc. Onder het beeldmateriaal links wordt een publiekstekst aangeboden voor de bezoekers die eerder geïnteresseerd zijn in het verhaal achter het item.

D. Tijdslijn
Via het tabblad ‘Tijdslijn’ kan je door alle online items bladeren. Als je op item klik, kom je op de item-pagina terecht.

E. Kaart
Via een Google Maps plug in kunnen gebruikers door Paukeslag navigeren op basis van geografische parameters.

F. Online tentoonstellingen
Paukeslag wil niet alleen individuele erfgoed-items zichtbaar maken, maar wil ook omvattender verhalen vertellen die het poëzie-landschap duiden. Omeka ontwikkelde hiervoor een tentoonstellingsplug-in waarmee je individuele items kan combineren en kan kaderen binnen hun thematische of literair-historische context. Omdat een dergelijke tentoonstelling ook partner-overschrijdend kan opgezet worden, kan deze plug in ook de samenwerking in het literair veld stimuleren.

De ervaring leert ondertussen dat het aanmaken van een tentoonstelling vrij tijdrovend is, wat een drempel betekent voor de partner-organisaties. De tentoonstellingsplug-in blijkt daarentegen wel een nuttig instrument om de brug te slaan met het onderwijs. De vakgroep letteren/Afdeling Nederlands van de Universiteit Gent heeft met een aantal studenten thematentoonstellingen gemaakt rond literaire tijdschriften van tijdens het interbellum en net na Wereldoorlog II (vanuit de invalshoek poëzie). In plaats van een klassieke onderzoeksopdracht die resulteert in een paper, krijgen studenten op deze manier de kans om hun onderzoeksresultaten te presenteren aan een breder publiek.

G. Agenda
Op de homepagina worden telkens de meest recente agenda-items getoond. Op deze pagina wordt een volledig overzicht gegeven.

H. Partnerpagina's
Elke Paukeslag partner kan zijn werking voorstellen op zijn eigen partner-pagina. Alle door hen opgeladen items en deelcollecties worden ook aan deze pagina gelinkt zodat bezoekers van Paukeslag meteen een duidelijk zicht krijgen op de deelnemende organisaties.
 

Partnerorganisaties

Poëziecentrum beoogt vanzelfsprekend een breed gedragen initiatief en werkt daarom samen met grote en kleine spelers uit het veld: literaire organisaties, organisatoren van poëziemanifestaties en beheerders van poëzie-erfgoed. Zij kunnen via het multimediale platform de digitale artefacten (foto’s, geluids- en beeldopnames) van hun activiteiten en/of van hun collecties onder de aandacht brengen van het brede publiek (poëzieliefhebbers, geïnteresseerden, studenten, onderzoekers, erfgoed- en onderwijsinstellingen, organisatoren van literaire evenementen, ...). De projectpartners staan zelf in voor het onderhoud en het updaten van hun pagina binnen het platform.

De werking van de projectpartners kan worden bevorderd door de verhoogde zichtbaarheid via het platform. Verder kunnen via het multimediale platform ook online samenwerkingen tussen de verschillende partners ontstaan. Zo zal het bijvoorbeeld mogelijk zijn om samen aan online tentoonstellingen te werken, of om links te leggen tussen de verschillende collectieonderdelen.

Ondertussen ondertekenden reeds 31 organisaties – grote en kleine organisaties uit Vlaanderen, Nederland en Zuid-Afrika – een samenwerkingsfiche,
    Antwerpen Boekenstad    
    Archief Anton Vlaskop    
    Behoud de Begeerte vzw    
    De Reizende Dichters    
    Dederdeoever vzw    
    Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren   
    Haikoe-centrum Vlaanderen    
    Het Venijnig Gebroed    
    Internationaal Literatuurhuis Passa Porta    
    Jeugd en Poëzie   
    Kluger Hans    
    Krikri    
    Letterenhuis    
    PACKED vzw
    Perdu    
    Poemtata    
    Poëziecentrum    
    Poëziecentrum Nederland    
    Poëzieprijs Melopee    
    Radio 68    
    Schrijversgewijs   
    Secundair Kunstinstituut Gent    
    Stichting DichtSlamRap    
    Stichting Literaire Activiteiten Groningen    
    Stichting Nederlandse Poëzie Encyclopedie    
    Stichting Poetry International    
    Turing Gedichtenwedstrijd    
    Vakgroep Letterkunde/Afdeling Nederlands - UGent    
    Vlaams-Nederlands Huis deBuren    
    VRT - Cobra.be    
    Wintertuin

Leden stuurgroep

De ontwikkeling en uitrol van Paukeslag wordt aangestuurd door een stuurgroep. In de stuurgroep zitten vertegenwoordigers van literaire organisaties, archiefinstellingen en steunpuntorganisaties. Omdat Paukeslag een Vlaams-Nederlands project is, werd er ook over gewaakt om stuurgroepleden uit beide landen te selecteren.

De stuurgroep van Paukeslag bestaat uit:
o    Leen Van Dijck (Letterenhuis –Antwerpen)
o    Cees Klapwijk (DBNL – Koninklijke Bibliotheek)
o    Piet Joostens (Passaporta)
o    Jan Baeke (Poetry International)
o    Joris Janssens (PACKED. Expertisecentrum Digitaal Erfgoed)

Praktische info

Looptijd van
Organisatienaam
Poëziecentrum vzw
Contactpersoon
Stefaan Goossens
Adres
Vrijdagmarkt 36 B-9000 Gent
Telefoon
0032 9 225 22 25
Financieringsbron(nen)

Paukeslag werd opgestart onder coördinatie van Poëziecentrum en initieel gefinancierd aan de hand van subsidies van zowel het agentschap Kunsten en Erfgoed (€ 40.000) als van de Nederlandse Taalunie (€ 15.000).

Poëziecentrum zelf bracht € 6.500 personeelskosten in en € 2.500 aan overheadkosten.

Van de projectpartners wordt geen financiële inbreng gevraagd om de instapdrempel zo laag mogelijk te houden.