Je kan op veel manieren samenwerken met het onderwijs: door in je erfgoedhuis een aanbod van rondleidingen of workshops te voorzien, door lesmateriaal beschikbaar te stellen, door langdurige projecten op te starten of door actief aanwezig te zijn in een klaslokaal.

M Leuven sloeg nog een andere weg in, en nodigde een school voor langere tijd uit in het museum. We nemen je mee in hun verhaal en tonen je de weg naar soortgelijke initiatieven.

Kunstbrug tussen school en museum

M Leuven startte in 2016 een samenwerking op met de naburige Leuvense basisschool Mater Dei. Het project dat ze samen uittekenden kreeg als titel De Kunstbrug. Vanuit een geloof in de kracht van kunst wilden beide partners effectief de brug slaan tussen het museum en de schoolpraktijk. Maar liefst zes opeenvolgende schooljaren gingen ze samen met de leerlingen aan de slag, en er werden mooie doelstellingen gerealiseerd. Het museum ontving voor dit project de ICOM CECA Best Practice Award 2023.

Hoe het project precies vorm en gestalte kreeg, lees je in de publicatie Zes jaar De Kunstbrug. Warm aanbevolen trouwens, ook al beschik je zelf misschien niet over de mogelijkheid om zo’n langdurige samenwerking aan te gaan. Het project bestaat uit tal van onderdelen die je elk op hun eigen manier weten te inspireren.

Een greep uit het aanbod: leerlingen werden rondgeleid in het museum, zowel voor als achter de schermen, namen deel aan tal van workshops in samenwerking met kunstenaars, maakten foto’s, theater, film en muziek en traden op in toonmomenten ... De zesdeklassers kregen bovendien een opleiding om te gidsen voor een publiek van andere klassen, ouders en museumpersoneel en verdienden zo hun gidsendiploma. Al deze activiteiten dienden als motor om de kinderen uit de superdiverse school kritisch te leren kijken en denken, om hen te stimuleren op het vlak van creativiteit en taal. Kortom, kinderen empoweren vanuit hun eigen ervaring en beleving stond centraal.

Hogeschool UCLL, ook betrokken partner, ging tijdens het traject de impact na van de activiteiten op de kinderen door middel van observatie en focusgesprekken. Zo bleek de houding van de kinderen ten opzichte van kunst veranderd: op het eind hechtten ze opmerkelijk meer betekenis aan kunst. Ook hun zelfzekerheid bleek opgekrikt. Bovendien voelden ze zich echt wel heel bijzonder en uniek omdat ze als enige school de kans hadden gekregen om zo nauw met het museum samen te werken.

Leerkrachten ondersteunen

Maar het project werkte niet alleen op het niveau van de leerlingen; er was ook aandacht voor de leerkrachten. De Kunstbrug wist hen te winnen voor meer kunst en cultuur in hun lespraktijk.  

Gedurende de zes projectjaren gingen de leerkrachten heel regelmatig naar het museum. Ze ontdekten er de collectie en tentoonstellingen en begeleidden er creatieve ateliers die anders gewoon op school zouden plaatsvinden. De museumcontext werkte inspirerend, want de ruimtes, kunstwerken en materialen prikkelden en maakten iets los. Door de samenwerking met het museum leerden leerkrachten hoe ze samen met kinderen kunnen kijken naar kunst en er samen een gesprek over kunnen voeren. Ze durven daardoor voortaan ook zelf rondleiden in het museum.

Leerkrachten gaven aan ook te hebben geleerd van de kijk van de kinderen op kunst, omdat kinderen spontaan veel meer koppelingen maken tussen kunst en hun eigen leefwereld.

De slotsom? Leerkrachten konden naar hartenlust ‘gebruikmaken’ van het museum, ook voor eigen ateliers en lessen. Daardoor voelden ze zich daadwerkelijk ondersteund om de les evengoed te laten plaatsvinden in de museumzalen in plaats van (enkel) op school.

Gastvrije musea

Naast M Leuven zijn er nog musea die scholen op een dergelijke manier ‘hosten’ of ondersteunen.

• Het S.M.A.K. experimenteerde bijvoorbeeld met een laboruimte die leerkrachten konden reserveren tijdens de looptijd van De Tentoonstelling (2021-2022).
• Ook in het buitenland zien we initiatieven. King’s College London startte in het Verenigd Koninkrijk een reeks piloottrajecten op en publiceerde daarover in 2016 het rapport My Primary School is at the Museum. Een aantal collega’s van FARO bezocht destijds samen met een groep museum- en erfgoedmedewerkers Tate Liverpool, een van de drie pilootlocaties die een lagere school tijdelijk een plek gaven in de schoot van het museum.

Voor een museum biedt het hosten of herbergen van een klas of school ongetwijfeld veel meerwaarde:

• het levert felbegeerde contacten op met leerkrachten,
• het brengt veel inzicht en voeling met de schoolpraktijk mee,
• het kan een manier zijn om op langere termijn op educatief vlak echt iets uit te bouwen.

Ook Gerard Jäger, bezieler van de Brusselse kunsteducatieve organisatie ART BASICS for CHILDREN vzw, haalde in een artikel in Museumpeil het concept ‘museumscholen’ voor het voetlicht als een uiterst geschikte manier om onderwijs structureel en kwaliteitsvol te versterken.

Schoolmusea