Verleden, heden en toekomst van de begijnhoven. Congres

Van woensdag 12 tot en met vrijdag 14 december 2018 is Turnhout het kloppend hart van het feestjaar rond 20 jaar erkenning van de Vlaamse begijnhoven als UNESCO-werelderfgoed. Dan komen erfgoedconsulenten, begijnhofbewoners, cultuurprofessionals, juristen ... naar cultuurhuis de Warande voor drie congresdagen rond het verleden, het heden en de toekomst van de begijnhoven. Wat zette de UNESCO-erkenning de afgelopen 20 jaar in gang voor de begijnhoven én Vlaanderen?

Elke congresdag heeft een andere focus en wordt georganiseerd door specifieke partners. U kunt zich inschrijven voor een of meerdere congresdagen. De deelnameprijs per dag bedraagt 25 euro.

Dag 1: De geschiedenis en spiritualiteit van de begijnen, 12 december 2018
Dag 2: Beheer van het onroerend erfgoed en juridische aspecten, 13 december 2018
Dag 3: Reflectie over het begijnenerfgoed vandaag, 14 december 2018

Congresdag 1, 12 december 2018: De geschiedenis en spiritualiteit van de begijnen

Al wie door onze Vlaamse steden flaneert, loopt soms zelfs achteloos voorbij of door een begijnhof. We vinden rust en schoonheid in de architecturale symmetrie, in het aanwezige groen en in de vaak prachtige begijnhofkerk. Maar wie kan vermoeden dat achter deze ‘schattige’ huisjes op prachtige locaties in onze steden een hele religieuze geschiedenis schuilgaat? Wie waren deze begijnen? En waren zij zo anders of toch ook niet?

Tijdens de eerste dag van dit congres presenteren wij u een algemeen overzicht van de geschiedenis en de spiritualiteit van begijnen. Gerenommeerde sprekers uit binnen- en buitenland zullen op een boeiende en inleidende wijze spreken over de geschiedenis van de begijnen van het prille begin tot nu, over de kenmerken van de spiritualiteit van begijnen en over hun niet te onderschatten maatschappelijke en economische rol doorheen de eeuwen. U krijgt op de dag van het colloquium een boek met alle lezingen van deze dag. Geïnteresseerd in deze feministen avant la lettre? Benieuwd naar het wel en wee binnen de muren van onze Vlaamse begijnhoven? Kom dan naar deze congresdag!

Voor wie? Al wie geïnteresseerd is in de geschiedenis en spiritualiteit van de begijnen. De lezingen zijn heel toegankelijk en voor een breed publiek.

Sprekers: Marcel Gielis (KU Leuven), Walter Simons (Dartmouth College), Lieve Uyttenhove (KU Leuven), Rob Faesen (KU Leuven), Geert Van Reyn (KU Leuven), Hans Geybels (KU Leuven), Rita Fenendael (UCL) 

Bekijk het volledige dagprogramma
Koop tickets

Meer info: Faculteit Theologie en Religiewetenschappen KU Leuven, contactpersoon Anton De Preter, anton.depreter@kuleuven.be, 0484 77 91 61

Congresdag 2, 13 december 2018: Beheer van het onroerend erfgoed en juridische aspecten

Het beheer van een (wereld)erfgoedsite brengt heel wat uitdagingen met zich mee. Vaak gaat het om grote en complexe gehelen van historische gebouwen met verschillende belanghebbenden. De begijnhoven zijn daar een opmerkelijk voorbeeld van. De besloten hoven met een aparte kerk vormen ook een weerspiegeling van het begijnenleven. 

Vandaag hebben de begijnhoven een uiteenlopende bestemming gekregen. Het congres gaat dieper in op het belang van de erkenning van de Vlaamse begijnhoven als UNESCO-werelderfgoed en de juridische en praktische kanten die komen kijken bij het beheer ervan.

Wat zijn de mogelijke exploitatiemodellen en welke juridische kanttekeningen kunt u daarbij maken? We analyseren de voor- en nadelen van erfpacht tegenover verhuren of verkopen en kijken naar andere voorbeelden in de praktijk. Een overzicht van de nieuwe regelgeving maakt u verder wegwijs, maakt duidelijk waarvoor u op premies of fiscale tegemoetkomingen kunt rekenen bij het onderhoud of restauratie van het erfgoed. De opmaak van een beheersplan wordt sterk aangemoedigd voor de uitbouw van een toekomstgericht beheer. Hoe pakt u dat aan? Wat zijn de voordelen ervan? Concrete voorbeelden van beheersplannen voor begijnhoven illustreren de mogelijkheden. Als eigenaar is de weg naar een afgewerkte restauratie soms lang. We volgen het verhaal van de restauratie van twee begijnhofwoningen van plan tot afwerking en zoeken naar lessen voor de toekomst. 

Aan het eind van de dag kijken we naar de begijnhoven als woonmodel, hebben we het over de groeimogelijkheden binnen een beschermde context en dromen we luidop over nieuwe kansen voor dit UNESCO-werelderfgoed. 

Voor wie? Eigenaars, beheerders en gebruikers van beschermd erfgoed, lokale overheden, notarissen, juristen, restauratiearchitecten en erfgoedexperten.

Sprekers: Marc Vervenne (Vlaamse UNESCO Commissie), Koen Van Balen (Raymond Lemaire International Centre for Conservation, KU Leuven), Lieve Wouters (OCMW Turnhout), Michiel Deweirdt (Odigo), Philippe De Backer (Kempens Landschap), Steven Tricot (Agentschap Onroerend Erfgoed), Philip Baelus (ARAT architecten), Clémentine Diepen (kunsthistorica), Piet Geleyns (Agentschap Onroerend Erfgoed), Edith Wouters (AR-TUR) 

Bekijk het volledige dagprogramma
Koop tickets

Meer info: Erfgoed Noorderkempen, info@erfgoednoorderkempen.be, 014 44 33 62 

Congresdag 3, 14 december 2018: Reflectie over het begijnenerfgoed vandaag

Hoe evolueerde de bewaring van het begijnenerfgoed door de eeuwen heen? We focussen op hoe borging met een religieuze dimensie vandaag wordt aangepakt. Twee boeiende cases illustreren verder hoe een collectie tot stand komt. 

Op de Vlaamse begijnhoven krijgt het erfgoed van de begijnenbeweging een hedendaagse, veelal sociaal bewogen invulling. Welke (nieuwe) erfgoedpraktijken en tendensen treffen we aan? Wat betekenen ze voor de toekomst? We laten acht inspirerende initiatieven aan het woord, die elk op hun manier een nieuwe invulling geven aan het gedachtegoed van de begijnen.

Op een werelderfgoedsite dergelijke initiatieven ontwikkelen, gaat niet zonder slag of stoot. We buigen ons over enkele heikele thema's zoals duurzaam toerisme versus het begijnhof als stilteplek, zorginitiatieven versus de aandacht voor de bewaring van het onroerend erfgoed.

Aan netwerktafels proberen we een richting uit te stippelen voor de Vlaamse begijnhoven. Slaan ze beter een gemeenschappelijke weg in of zijn ze onderling toch te verschillend? We reflecteren ook over de wisselwerking tussen het onroerend, cultureel en immaterieel aspect. In een slotwoord geven we een synthese van de drie congresdagen en formuleren we een antwoord op de vraag: wat zette de UNESCO-erkenning de afgelopen 20 jaar in gang voor de begijnhoven én Vlaanderen?

Voor wie? Beheerders en bewoners van beschermd erfgoed, lokale overheden, cultuurprofessionals, erfgoedexperten, exploitanten, sociologen, maatschappelijk werkers, kerkfabrieken …

Sprekers: Marc Jacobs (FARO), Jorijn Neyrinck (Werkplaats Immaterieel Erfgoed), Julie Aerts (CRKC/PARCUM), Sofie Wilder (Archief&Musea Turnhout), Sarah Luyten (Torens aan de Dijle), Cor Vanistendael (Erfgoed Noorderkempen), Gregory Vercauteren (FARO)

Bekijk het volledige dagprogramma
Koop tickets

Meer info: Erfgoed Noorderkempen, info@erfgoednoorderkempen.be, 014 44 33 62

Extra

Wie het congres volgt, kan samen met een gids een kijkje nemen op het begijnhof van Turnhout. Ook de tentoonstelling Begijnhoven. Eeuwenoud. Eigentijds is dan uitzonderlijk geopend. Meer info? Stuur een mail naar sarah.lauwers@erfgoednoorderkempen.be

Volgt u meer dan één congresdag en/of blijft u graag overnachten in Turnhout? Toerisme Turnhout biedt u een handige lijst met hotels, B&B's ... en een overzicht van fijne plekken om te eten. In Café Barzoen in cultuurhuis de Warande kunt u ook terecht voor een lekkere maaltijd.

Op donderdag 12 december 2018 om 20.15 uur treedt het Gregoriaans koor Psallentes op in de begijnhofkerk in Turnhout. Psallentes presenteert in het kader van het feestjaar een project rond het typisch Luikse liturgische feest van het Heilig Sacrament, in de Luikse regio beter bekend als La Fête-Dieu. De begijnenbeweging was heel toegewijd aan het sacrament van de eucharistie. Interesse om het unieke concert bij te wonen? Tickets kunt u kopen via cultuurhuis de Warande.

Praktische info

Begindatum
Locatie
Cultuurhuis de Warande (Tuinzaal), Warandestraat 42, 2300 Turnhout
Prijs
25 euro per congresdag, lunch en deelnemersmap inbegrepen. Ticket(s) kopen kan tot uiterlijk woensdag 5 december 2018.

Elders op FARO

Kent u hem al, de nieuwe versie van de ErfgoedApp? Op basis van feedback van gebruikers en contentmakers werd de ...
Een jaar lang wordt de diversiteit en rijkdom van alle soorten erfgoed in Europa gevierd. Ook in Vlaanderen beweegt er ...
In de gloednieuwe toolbox 'Erfgoed waarderen' verzamelen we voor u alle informatie die u nodig heeft om een waardering tot ...