Groot Onderhoud 2017 | Erfgoed en duurzame ontwikkeling

Neen, de wereld is niet om zeep. Nog niet. Maar we moeten met z’n allen nu wel het roer omgooien, en resoluut kiezen voor een duurzamere en dus hoopvolle toekomst. Wie met erfgoed bezig is, kent en hanteert heel bewust dit perspectief. Want vandaag handelen we, met kennis over het verleden, voor de toekomstige generaties. ‘Duurzaamheid’ zit dus in ons DNA.

Maar … als we wat uitzoomen is de vraag hoe we een meer duurzame samenleving kunnen nastreven. Dit gaat heel wat verder dan het dagdagelijkse erfgoedwerk. En geloof het of niet, als erfgoedwerkers kunnen we wel degelijk een voortrekkersrol spelen in de omslag naar die andere, en betere, toekomst.

Hoe dan? U verneemt het op de 7e editie van het Groot Onderhoud!
Op vrijdag 1 december, vanaf 10 uur, in Leuven.

Het ochtendgedeelte geeft u om te beginnen een haarscherpe schets van de duurzaamheidsproblematiek. Luc Delrue, secretaris-generaal van het Departement Cultuur, Jeugd en Media, heet u welkom. Daarna gidst een batterij inhoudelijke experts u kundig langsheen de historiek, de kansen en de uitdagingen van wat we vandaag ‘duurzame ontwikkeling’ noemen.

  • Serge de Gheldere, stichter en CEO van het Leuvense Futureproofed, oprichter van Klimaatzaak en 'global warming ambassador', bijt de spits af. Hij legt ons op een bevattelijke manier uit voor welke klimaatuitdagingen we staan en waarom we het roer moeten omgooien. Als u nog niet van mening was dat we ondertussen 5 voor 12 voorbij zijn, zal u dat na zijn presentatie zeker en vast wel zijn.
  • Waarna David Leysen van The Shift ons vertelt hoe de klimaatproblematiek verweven is met een bredere duurzaamheidsproblematiek. Hij introduceert de VN Agenda2030 en geeft inzicht in de wijze waarop zijn organisatie – “het Belgisch referentienetwerk voor duurzaamheid” – succesvolle en duurzame partnerships opzet tussen diverse maatschappelijke actoren uit zowel de profit- als de non-profitsector.
  • Oud-minister van Cultuur en vroeger VVSG-voorzitter Luc Martens gaat hier verder op in. Hij analyseert op basis van zijn politieke ervaring de noden en kansen op lokaal vlak. Hij laat ons zien dat duurzame ontwikkeling een van de centrale thema’s wordt bij de komende lokale verkiezingen en dat we ons als erfgoedspelers hier best bewust van zijn.
  • FARO-medewerker Alexander Vander Stichele ten slotte schetst de resultaten van een poll naar het duurzaamheidsdenken binnen het erfgoedveld.

Het laatste woord van de voormiddag is voor de voorzitter van het Overleg Cultureel Erfgoed. ’s Middags is er een (h)eerlijke lunch, een info- en bedrijvenbeurs en de mogelijkheid om uw stem uit te brengen voor de Museum Product Award 2017 – in een duurzame versie!

Na de lunch kunt u, zoals steeds, uw keuze maken uit een waaier van parallelsessies:

Sessie 1 | Verbeter de wereld: begin bij uzelf

Deze sessie wil u zowel informeren, inspireren als motiveren. Het vertrekpunt zijn de SDG’s. De wat? De Verenigde Naties hebben in de Agenda 2030 zeventien Sustainable Development Goals omschreven, kortweg SDG’s. Deze duurzame ontwikkelingsdoelstellingen worden de komende jaren hét kompas voor alles wat met duurzame ontwikkeling te maken heeft. Ze kennen en begrijpen is uiteraard een ding, er echt iets mee doen in uw archief, erfgoedbibliotheek, museum, erfgoedcel, expertisecentrum of erfgoedorganisatie nog iets anders. En precies daaraan mag u zich verwachten: concrete tips om de handen uit de mouwen te steken, en zo uw collega’s met uw enthousiasme warm te maken voor de SDG’s.

Meer info: jacqueline.vanleeuwen@faro.be en alexander.vanderstichele@faro.be

Sessie 2 | Ecologische duurzaamheid: aan de slag met cultuurzaam.be

Kent u cultuurzaam.be al? Naar aanleiding van de Vlaamse Klimaat- en Energietop bracht Pulse – Transitienetwerk Cultuur bestaande en op maat ontwikkelde tools uit de cultuur-, jeugd- en mediasector in kaart en selecteerde ook de meest bruikbare. Het resultaat is een erg handige onlinegids.

Cultuurzaam.be verzamelt instrumenten die kunnen helpen om het energieverbruik en de CO2-uitstoot in de cultuur-, jeugd- en mediasector te drukken. Zo zijn er bijvoorbeeld verschillende CO2-calculators, een ecochecklist voor gebouwen, een bankwijzer en een afvalchecklist. Daarnaast vindt u er ook richtlijnen, tips en advies voor gedragsverandering en duurzame keuzes.
Tijdens deze sessie stelt Pulse de toolkit cultuurzaam.be voor en toont hoe u er heel concreet mee aan de slag gaat. En daarbij horen vanzelfsprekend ook enkele best practices.

Meer informatie: jeroen.walterus@faro.be

Sessie 3 | Duurzaam erfgoedklimaat: altijd precies maatwerk

Behoudsmedewerkers zijn zeer vertrouwd met schadegevallen als schimmelvorming, corrosie en losse verflagen. Het zijn enkele gevolgen van een te hoge (of te lage) relatieve vochtigheid of van andere schommelingen in het binnenklimaat. Iedereen weet dat een stabiel klimaat onontbeerlijk is om het cultureel erfgoed in optima forma te houden. En toch liggen de strenge klimaatrichtlijnen van 50 tot circa 55 % relatieve vochtigheid onder vuur. Niet alleen zijn ze onhaalbaar, ze zijn bovendien vaak niet echt nodig en daarom dus weinig duurzaam.

Hoewel het inmiddels duidelijk(er) is dat de klimaateisen uit het verleden te streng zijn, wordt het er niet makkelijker op. Het bepalen van de juiste omstandigheden waarin voorwerpen en materialen het best worden bewaard, is maatwerk en het wetenschappelijk onderzoek naar het gedrag van voorwerpen is nog volop in ontwikkeling. De resultaten zijn soms tegenstrijdig.

Tijdens deze sessie zoomen we in op de vraag: hoe pakken we deze complexe problematiek in Vlaanderen aan?

Meer informatie: anne-catherine.olbrechts@faro.be

Sessie 4 | Duurzaam ontwerpen en tentoonstellen

Duurzaam tentoonstellen, what’s in a name? Goed, er zijn de economische en ecologische parameters (materialen met een ecolabel, led-verlichting, klimaatbeheersing, etc… ). In deze sessie belichten we de meer sociale dimensie van een duurzame erfgoedwerking. Denk aan pakweg participatie, co-design en andere bottom-upinitiatieven.

Michiel Schwarz is cultuursocioloog-toekomstdenker en consulent van het Sustainism Lab in  Amsterdam. Hij introduceerde met het sustainisme een nieuw ‘cultuurtijdperk’, gekenmerkt door een toekomstperspectief van maatschappelijk-duurzaam ontwerpen. Hij onderzoekt hoe het sustainisme nieuwe inzichten kan bieden in cruciale vragen in de wereld van musea, cultureel erfgoed en het ontwerpdomein. Met zijn jarenlange ervaring biedt hij een stevige voorzet. Na Schwarz’ presentatie en visie reflecteren drie erfgoedprofessionals op zijn visie in een debat. In het derde en laatste deel kunt ook u uw ervaringen en zienswijze delen.

Meer informatie: monique.verelst@faro.be

Sessie 5 | Maak het verschil. Met aandacht voor een eenvoudig(er) en rijk(er) leven

Erfgoedinstellingen kunnen echt het verschil maken in het leven van mensen. Dat is niets nieuws. Maar hoe verhoudt die aanpak zich tot de aandacht en roep voor meer ‘duurzaamheid’? Toegegeven, nooit tevoren ging het ons materieel zo voor de wind. Maar hebben we wel tijd om van al die welstand te genieten? Burn-outs en depressies rukken op. En de rat race naar een gelukkig leven, met aandacht voor het gezin, vrienden en eigen ‘quality time’ is geen klein bier. We zwijgen nog over de ecologische voetafdruk van zoveel bezigheid.

Het project ‘Simplify Life’ van Netwerk Bewust Verbruiken bewijst dat 'minder' ook ‘beter’ kan zijn. In deze workshop leert u hoe u in uw organisatie (en ook persoonlijk) meer aandacht krijgt voor een eenvoudig(ere) en duurza(a)me(re) manier van leven. En hoe u dit vertaalt naar een concrete werking voor uw publiek. Met thema’s als deeleconomie, repareren, anders consumeren, doe-het-zelf, work-life balance, gezonde en/of lokale voeding ... Met een resoluut positieve focus. En met getuigenissen van, jawel, collega’s uit de erfgoedsector.

i.s.m. Netwerk Bewust Verbruiken

Meer informatie: roel.daenen@faro.be

Sessie 6 | Meer dan erfgoed: gezondheid en welzijn

Deze sessie toont aan waarom de ‘vermaatschappelijking van de zorg’ zo belangrijk is, hoe het ‘bewijs’ van de effectiviteit van acties kan worden verzameld en hoe u (kleine) duurzame projecten opzet.

Peter Dierinck, psycholoog in het Psychiatrisch Centrum Gent-Sleidinge, bijt de spits af. Hij pleit voor meer ‘kwartiermakers’ in de geestelijke gezondheidszorg. ‘Kwartiermaken’ is een militaire term: een klein deel van het leger loopt voorop en maakt een kampement voor de rest van de troep. Kwartiermakers zijn dus voorlopers. Erfgoedorganisatoren kunnen deel uitmaken van een groeiend netwerk van kwartiermakers en zo een actieve bijdrage leveren aan de vermaatschappelijking van de zorg.

Zijn inzichten en aanbevelingen confronteren we met de inzichten van ‘Not So Grim Up North’, een onderzoek van verschillende Britse musea, archieven en universiteiten. Wat voor impact heeft de deelname aan een museumactiviteit op welzijn en gezondheid? Met de onderzoeksresultaten wil het team de hand reiken aan de gezondheids- en erfgoedsector in Groot-Brittannië.

Meer informatie: bart.denil@faro.be

Sessie 7 | Erfgoed en participatie(f) erfgoed

Participatie en erfgoed: een combinatie die zich op vele manieren uit, en al zeker lokaal.  Daarbij gaat het over participatief of co-creatief werken, evengoed het zogenaamde ‘participatief erfgoed’. Wat bedoelen we precies met dit laatste? En op welk punt kunnen participatief erfgoed en een participatieve erfgoedorganisatie elkaar vinden? Kunnen ze elkaar versterken in hun betrachting naar meer duurzaamheid?

Verschillende voorbeelden bieden inspiratie, en stof tot discussie in deze sessie. Zoals het voorbeeld van volkscafé La Rose Blanche in Molenbeek. Of het ‘Geheugen van Oost’ in Amsterdam. Of nog het voorbeeld van het Bloemencorso in Loenhout. Stuk voor stuk interessante en ‘rijke’ cases waarvan u kunt leren voor uw eigen participatieve plannen.

Meer informatie: hildegarde.vangenechten@faro.be en gregory.vercauteren@faro.be

Sessie 8 | Super of niet? Hoe kunnen erfgoedinstellingen inspelen op een superdiverse samenleving?

We leven in complexe maar boeiende tijden. Een begrip dat regelmatig terugkeert in het publieke debat is ‘superdiversiteit’. Dat staat voor ‘een situatie van constant bewegende migrantengroepen, gevarieerd naar samenstelling, herkomst, bezit van cultureel kapitaal en staat van welzijn.’ Wat betekent dit voor cultureel-erfgoedorganisaties? En welke inspiratie bieden recente studies omtrent het waarderen van collecties, immaterieel erfgoed, mensenrechten en gelijke rechten? In deze sessie houden we enkele onderzoeken tegen het licht van de praktijk van erfgoedorganisaties. Daarna presenteren enkele erfgoedmedewerkers hun projecten in de superdiverse samenleving.

Meer informatie: katrijn.dhamers@faro.be

 

Na de pauze volgt er nog een uitgebreid namiddagprogramma.

U krijgt onder meer: de toespraak van minister van Cultuur Sven Gatz, de huldiging van de Ultima’s – laureaat voor immaterieel erfgoed 2016, de uitreiking van de (Meest Duurzame) Museum Product Award. En een bijzonder moment met het ‘Parlement der Dingen’. Meer informatie daarover vindt u hier.

Nadien volgt, uiteraard, een receptie om de indrukken en de inzichten van de dag verder te bespreken, en om samen het glas te heffen.

Schrijf snel in, het aantal plaatsen is beperkt.
U zal gevraagd worden om aan te geven welke sessie u wil bijwonen. Ook willen we graag weten of u blijft voor de receptie.

U ontvangt een bevestigingsmail met alle praktische informatie. Enkele dagen voor het event krijgt u een herinnering.

Praktisch

Timing
10.00 uur: Onthaal

10.30 uur: Start

12.30 uur: Pauze

14.00 uur: Sessies

15.30 uur: Pauze

16.00 uur: Namiddagprogramma

17.30 uur: Start receptie
 

Locatie
Provinciehuis Vlaams-Brabant, Provincieplein 1, 3010 Leuven
U vindt de wegbeschrijving
hier. Het provinciehuis bevindt zich op wandelafstand van het station van Leuven.

sponsor Values TV

Praktische info

Begindatum
Locatie
Provinciehuis Vlaams-Brabant, Provincieplein 1, 3010 Leuven
Prijs
gratis

Elders op FARO

' This is not a Game ' is een bordspel waarbij leerlingen zich inleven in het verhaal van een vluchteling. Ze doen dit aan de hand van verha
Op 16 januari 2018 organiseren we een studiedag over de Kaderconventie van Faro, participatie en het lokale erfgoedbeleid. Dit gebeurt ...
Hebt u een wandeling, fietstocht of knooppuntenroute met heel wat erfgoed onderweg? Wilt u oude foto's tonen, interessante verhalen vertellen ...