Congres Fonds voor cultuurmanagement 2020 | Cultural governance

Elk jaar organiseert het Fonds voor Cultuurmanagement een congres over een thema dat leeft in de kunst- en cultuursector. Het Fonds wil daarmee bijdragen tot de kennisdeling binnen de sector.

Dit jaar staat het congres helemaal in het teken van cultural governance. In samenwerking met Vlaams-Nederlands huis voor cultuur deBuren en Cultuurloket werd afgelopen jaar een traject doorlopen rond goed bestuur. Zo werd er in 2019 nieuw onderzoek gedaan naar de praktijk van governance. Een expertengroep zal tussen januari en mei een nieuwe versie van de leidraad Cultural Governance (2012) voorbereiden, die op 25 mei aan de minister van Cultuur zal overhandigd worden.

Tijdens het congres is er ook plaats voor discussie. Er zal dus voor deze speciale editie gewerkt worden met parallelle workshops en een plenaire sessie. 

Op het einde van de dag wordt de winnaar van de jaarlijkse Scriptieprijs Cultuurmanagement bekend gemaakt.

Programma

13.30 uur: Opening & Keynote 

  • Verwelkoming
  • Keynote opening: Bart Nooteboom over vertrouwen en governance 
  • Korte voorstelling onderzoek Cultural Governance en de 8 principes: Dries van Doninck (Universiteit Antwerpen) en  Prof. dr. Annick Schramme (Universiteit Antwerpen)
  • Sofagesprek over de nieuwe code: Titia Haaxma (Cultuur+ondernemen) en Thomas Leysen (Fonds voor Cultuurmanagement)
  • Introductie parallel sessies: Nora Mahammed (deBuren) en Bruno Verbergt (Universiteit Antwerpen, AfrikaMuseum)

14.45 uur: Deel 1, Parallelle sessies: De principes van de nieuwe code cultural governance zijn er. Er zijn voorstellen van aanbevelingen aan elk van de principes toegevoegd. Maar wat betekenen ze in de praktijk? ZIjn de aanbevelingen helder? Fungeren ze als handvaten of moeten ze concreter? Of net niet? 'Praten helpt'.

  • Sessie 1: Duurzaamheid en ecologie als deel van de waardebepaling | Ann Overbergh (Kunstenpunt) & Hicham Khalidi (Jan van Eyck Academie). Uit de code: "... en legt verantwoording af hoe het maatschappelijk doel wordt gerealiseerd": dat roept meteen vragen op naar beperkingen die vanuit een breder maatschappelijk doel kunnen en moeten opgelegd worden aan het eigen maatschappelijk doel. Duurzaamheid, klimaatbeleid, fair pay, inclusief beleid,... Hoe kan een bestuur van een organisatie de afweging tussen dat eigen doel en de bredere maatschappelijke waarden best vorm geven?
  • Sessie 2: Nieuwe organisatievormen en governance (coöperatie) | Prof. dr. Pascal Gielen (ARIA, Universiteit Antwerpen) & Marielle Hendriks (Erfgoedhuis Zuid-Holland). De inkt van de code is nog maar net droog en je stelt vast dat ze misschien te veel geschoeid is op de leest van de klassieke vzw met een scheiding van bestuur, directie en personeel en AV. Maar is de nieuwe organisatievorm die uitgaat van een commons-filosofie en coöperatie niet net wat maatschappelijke meerwaarde brengt en hoe zit het dan met die scheidslijn tussen eigenaar en uitvoerder - is het misschien toch nog niet zo dom dat bijvoorbeeld het personeel van een organisatie tegelijk de leden zijn van de algemene vergadering?
  • Sessie 3: Governance van netwerken | Dirk De Corte (Improvement, Universiteit Antwerpen) & Eva Wuyts (HISTORIES). Een cultureel netwerk besturen is een hele uitdaging. Democratische inspraak is het basisprincipe. De AV vertegenwoordigt de leden, en een vertegenwoordiging uit de AV bestuurt het netwerk. Dit betekent dat het bestuurslid het algemeen belang moet laten primeren, maar tegelijkertijd vertegenwoordigt hij/zij de basis in casu zijn/haar afdeling. Representatie en competenties gaan echter niet altijd hand in hand. Hoe organiseer je dit best?
  • Sessie 4: Integriteit en welzijn van de werknemers (grensoverschrijdend gedrag, Fair Practices) | Ilse Ghekiere (Engagement arts) & Prof. dr. Paul Adriaanse (Universiteit Utrecht). Het gaat allemaal goed en wel, tot een bestuurder weet krijgt van unfair of grensoverschrijdend gedrag binnen het personeel en de directie. Daar sta je dan met je code ...
  • Sessie 5: Ethiek & governance | Jo Houben & Saïda Sakali (Koning Boudewijnstichting). Belangenverstrenging met en door politiek benoemde bestuurders: Bestuurders handelen in het belang van de organisatie, maar in Vlaanderen komt het in bepaalde sectoren nog vaak voor dat de subsidiërende of inrichtende overheid de bestuurders benoemt op basis van hun politiek mandaat of van hun politieke of ideologische strekking. In Nederland komt het gevaar van belangenstrengeling meer vanuit de private sector en sponsoren. De kernvraag blijft: Wiens belang telt dan?

15.35 uur: Pauze

16.00 uur: Deel 2, Parallelle sessies

  • Sessie 1: Zelfevaluatie | Patrick Broekema (Cultuur+Ondernemen) & Reinhilde Weyns. Het ene niveau controleert het andere, maar wat wanneer je bovenaan de ladder zit? En wat te denken van controle wanneer de organisatie meer en meer horizontaal wordt, met een sterk gedeeld leiderschap? Zelfevaluatie is de oplossing. Handvaten worden aangereikt om zo'n zelfevaluatie goed te laten verlopen.
  • Sessie 2: Afbakening bevoegdheid RvB – directie | Michael De Cock (KVS) & Joop Daalmeijer (Fonds voor Cultuurmanagement). Het lijkt simpel: de een voert uit, de ander houdt toezicht, of bepaalt de resultaten die het behaald wil zien. Maar in de praktijk is het veel vager: een voorzitter die zich directeur waant, een bestuurder dat aan micromanagement doet, een directeur die vergeet dat er ook nog een bestuur is,...
  • Sessie 3: Verantwoording en dialoog; rol van de overheid​ | Marijke van Hees (Raad voor Cultuur) & Jan Denolf (Departement CJM). "Pas toe en/of leg uit". Wil en moet een overheidsadministratie die subsidies uitkeert de naleving van de code niet controleren? Of stelt ze zich dan in de plaats van de bestuurders en de leden van de vereniging (de AV) die roezicht uitoefenen en verder zichzelf evalueren? Volstaat het dat de organisatie transparant communiceert over de toepassing straks ook al dan niet bewust een element dat beslist over "goed" en "zeer goed" en meteen een verschil kan maken tussen wel of geen subsidie?
  • Sessie 4: Workshop over vertrouwen - LinC-groep o.l.v. Esther Ursem (Musica): De code is gebaseerd op principes van controle en verantwoording. Tegelijk is vertrouwen de hoeksteen van elke vorm van samenwerken en samenleven. Hoe werkt dat in de praktijk?
  • Sessie 5: Intersectionele diversiteit, macht herverdelen | Drs. Hari Sacré (UGent) & Ama Koranteng-Kumi (Bloei & Groei). Dat diversiteit verrijkend werkt en inclusie een maatschappelijke plicht is, wordt genoegzaam aanvaard. Maar in de praktijk niet altijd even consequent toegepast. Kan er afgeweken worden van de courante invulling van (excuus)diversiteit? Of is het al een goed begin wanneer er op sommige domeinen aan diversiteit en inclusie gedaan wordt: gendergelijkheid? Enkele twintigers in het bestuur? Op zoek gaan naar andersvalide deskundige bestuurders?

16.50 uur: Plenaire sessie

17.40 uur: Minister van Cultuur Jan Jambon: In ontvangst nemen Governance Code Cultuur

17.50 uur: Satirische afsluiter met Menno de Bree: Over bestuur, transparantie en ander ongemak

Besturen is allereerst een kwestie van kennis: je moet weten wat er binnen een organisatie aan de hand is. Daarnaast draait het om wijsheid en macht. Er wordt van je verwacht dat je de situatie goed beoordeelt en waar nodig ingrijpt op een passende manier.

Transparantie lijkt in deze context een groot goed. Het gaat hierbij om transparantie binnen de relatie tussen toezichthouder en diegene op wie toezicht wordt gehouden als wel om de relatie tussen toezichthouders, besturen en diegenen aan wie verantwoording moet worden afgelegd.

Er zijn echter talloze gevallen waarin transparantie onmogelijk of schadelijk is. Als je partner geheel transparant voor jou zou zijn, zou er geen verrassing meer zijn. Als kinderen volstrekt transparant voor hun ouders zouden zijn, zouden ze geen geheimen meer kunnen hebben. Als een organisatieproces transparant is, is het clean, berekenbaar, beheersbaar. Maar iets nieuws en onverwachts (iets creatiefs, inspirerends) kan er niet ontstaan. En een samenleving die geheel transparant is, waarin iedereen iedereen controleren kan, is waarschijnlijk onleefbaar.

In deze lezing gaat Menno in op de moderne roep om controle, beheersing en transparantie, en houdt hij een pleidooi voor iets meer modder, chaos en ondoorzichtigheid.

18.20 uur: afsluiting en uitnodiging receptie + uitreiking scriptieprijs Cultuurmanagement

Vanaf 18.30 uur: afsluiting en buffet

Actuele informatie vindt u op de website van het Fonds voor Cultuurmanagement.

Praktische info

Begindatum
Locatie
Universiteit Antwerpen (Hof van Liere), Prinsstraat 13, Antwerpen
Prijs
25 euro. Komt u met drie personen van eenzelfde organisatie (2 bestuursleden + directie)? Dan betaalt u 50 euro. Studenten hebben gratis toegang. Individuele registratie is wel verplicht!
Meer info

Organisatie: Antwerp Management School, Universiteit Antwerpen, Cultuurloket en deBuren.

Tickets & info: uantwerpen.be of nathalie.verboven@uantwerpen.be

Elders op FARO

Of u nu actief bent in de cultureel-erfgoedsector of in aanverwante sectoren, vanuit wetenschappelijk oogpunt of gewoon vanuit interesse onderzoek ...
Tijdens het Groot Onderhoud 2019 bogen maar liefst 400 deelnemers zich over het thema 'Meerstemmigheid en conflict'. De meest markante ...
In een gloednieuw online dossier praten de FARO-medewerkers beginnende erfgoedwerkers bij over recente trends en verschuivingen.