Naziroofkunst: u kunt het verschil maken

Landschap - Roelant Savery (c) OKV

In het jaar waarin ons land de 75e verjaardag van de Bevrijding herdenkt, bevindt er zich nog steeds een serieuze olifant in de museumkamer. Een olifant die zich slechts sporadisch laat opmerken, maar waarvan de aanwezigheid onmiskenbaar én pijnlijk is.

Terwijl de Tweede Wereldoorlog dood en vernieling bracht, vond er onder de radar een gigantische kunstdrainage plaats. Vanuit de bezette gebieden versleepten de nazi’s kunst naar Duitsland om ambitieuze collecties op te zetten. Ook uit België. Na het einde van de Tweede Wereldoorlog bracht België bitter weinig naziroofkunst terug naar huis. Daarvan gaf het nog geen tiende terug aan de rechtmatige eigenaars; de rest werd geveild ten voordele van de schatkist en verdeeld onder onze musea. De problemen van die falende aanpak stellen zich tot op de dag van vandaag.

'In bewaring'

Van de 78 schilderijen die terugkeerden uit Duitsland en die in onze museale collecties zitten, heeft ruim 60 percent geen sluitende herkomst. Officieel zijn die werken er 'in bewaring', tot het moment dat de rechtmatige eigenaar zich meldt, of een erfgenaam. Alleen is die informatie niet openbaar. In tegenstelling tot Nederland en Frankrijk zijn er geen publiek toegankelijke websites en zijn er geen museale presentaties. België hinkt in vergelijking met andere West-Europese landen pijnlijk achterop. Die hebben de voorbije jaren hun inspanningen nog opgedreven.

Na een reeks artikels in De Standaard waarbij het gebrek aan dynamiek werd aangekaart, volgden meermaals parlementaire vragen. Nadat de lijst met schilderijen openbaar werd gemaakt, kwam er een eerste, zij het zeer pril, initiatief. Twee keer op rij zette staatssecretaris voor wetenschapsbeleid Zuhal Demir het onderwerp in haar beleidsbrief. Enkele musea hebben hun schilderijen op hun website gezet. Toen viel de dynamiek weer plat. Het thema geraakt maar niet van grond.

Met een workshop op 25 oktober met De Standaard-journalist Geert Sels wil FARO daar verandering in brengen. Hij legt haarfijn uit wat het probleem is met deze naziroofkunst én waarom musea werk moeten maken van herkomstonderzoek. Daarbij geeft hij een overzicht van de inspanningen die in het buitenland gedaan zijn en die inspiratie kunnen bieden. Hij geeft aanbevelingen die in de praktijk toepasbaar zijn.

U komt toch ook?

Illustratie: Landschap - Roelant Savery (c) OKV

Roel Daenen