Wie Patrick Allegaert zegt, zegt Vlaams Museumoverleg. Meer dan tien jaar nam hij het voorzitterschap waar van dit bloeiende overleg tussen museumdirecteurs. Nu Patrick beslist heeft om het voorzitterschap door te geven, staan we graag stil bij enkele mijlpalen.

Naast voorzitter van het Landelijk Museumoverleg, was hij jarenlang artistiek adviseur van het Museum Dr. Guislain, bestuurder van talrijke erfgoed- en andere culturele organisaties, voorzitter van de Vlaamse Theatercommissie en ook medebezieler van Theater Aan Zee. Hij was een van de founding fathers en drijvende krachten van het Gents Kunstenoverleg, dat in 2019 werd opgericht. Het Gents Kunstenoverleg is intussen uitgegroeid tot een centraal overlegorgaan voor cultuurorganisaties in Gent. 

Psychisch welzijn op de kaart

In 1986 richtten Patrick Allegaert en Annemie Cailliau het Museum Dr. Guislain in Gent op. Dat gebeurde in het kader van de legendarische tentoonstelling Chambre d’Amis onder leiding van Jan Hoet. Het duo organiseerde een eerste tentoonstelling op de zolder van het 19e-eeuwse voormalige psychiatrisch ziekenhuis, opgericht door Dr. Guislain. Opvallend: de focus van het latere museum lag op de geschiedenis van de psychiatrie, maar van bij aanvang werd een actieve werking uitgebouwd met grote aandacht voor psychisch welzijn. Het museum probeert al jaren het stigma rond psychische kwetsbaarheid te doorbreken, draagt bij aan het ‘vermaatschappelijken van de zorg’, zet in op buurtwerking en heeft bijzondere aandacht voor jongeren. 

Dankzij het doortastende beleid van de stichters en de mogelijkheden die de Vlaamse Gemeenschap via het Museumdecreet (en de daaropvolgende Cultureelerfgoeddecreten) bood, groeide dit museum uit tot de instelling die het vandaag is. Enkele jaren geleden gingen Patrick Allegaert en Annemie Cailliau met pensioen en namen ze afscheid van het museum. In het artikel ‘Museum op een kruispunt’ had faro | tijdschrift over cultureel erfgoed (maart 2021) een gesprek met hen en met de opvolgers Bart Marius en Eline Van de Voorde. 

Vlaams Museumoverleg: samen sterk

Patrick Allegaert engageerde zich niet alleen voor het eigen museum. Tussen 2013 en 2025 was hij voorzitter van het Landelijk Museumoverleg. Dit is een overleg voor directeuren van de landelijk erkende musea. Doorheen de tijd kwam er, in nauwe samenwerking met FARO, trouwens ook nog een overleg bij voor lokale en bovenlokale musea. Die worden voorgezeten door andere voorzitters. 

Het belang van die verschillende ‘museumoverleggen’ groeide doorheen de jaren. Dat bleek tijdens de crisis die COVID-19 veroorzaakte. Toen was de nood aan overleg en uitwisseling tussen de musea zeer hoog, maar … fysiek samenkomen was onmogelijk. Het Museumoverleg XL, een digitaal overleg waarop alle erkende musea zijn uitgenodigd, was daarop het antwoord. Ondanks de computerproblemen die Patrick – en velen onder ons! – soms moesten trotseren, zat hij ook het Museumoverleg XL met verve voor. Toen zo goed als alle publieke voorzieningen de deuren moesten gesloten houden, slaagde de museumsector in België (samen met Brussels Museums, MSW, ICOM Vlaanderen en ICOM Wallonie-Bruxelles) erin om tot twee keer toe de musea te laten heropenen. Het pleidooi om musea als gezonde safe spaces te erkennen in zo'n moeilijke tijd, vond zijn beslag.

Water aan de lippen

Dit was trouwens niet de eerste crisis die moest worden bezworen. De cultureel-erfgoedsector rooide het jarenlang met beperkte budgetten, wat leidde tot opiniestukken en andere media-optredens van o.a. Patrick. Memorabel was de actie Water aan de lippen in juni 2014. Toen manifesteerde de museumsector strijdvaardig én op een ludieke manier op het Martelaarsplein in Brussel om de reeds lang gevraagde budgettaire inhaalbeweging voor de sector te bepleiten.