Nieuwe straatnamen en beelden: ook in uw gemeente?

Monument voor Jozef en Lieven Van de Velde, alias 't Moorken. Citadelpark, Gent. Ontwerp: Louis Jean Mast en Armand Heins. Peter Depoorter via Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Standbeelden en straatnamen zijn lang niet altijd zo onschuldig, getuige daarvan de discussies van de afgelopen maanden. Op verschillende plaatsen werden bustes van Leopold II verwijderd, terwijl het debat volop woedde. Ook in het septembernummer van faro | tijdschrift over cultureel erfgoed kon u eerder al een uitgebreid artikel terugvinden over gecontesteerde beelden.

Maar niet alle standbeelden zijn beladen. Wie zich afvraagt of ook de eigen gemeente een beeld bezit in de openbare ruimte dat refereert aan de koloniale geschiedenis van België, kan terecht in een toegankelijke lijst. Matthew Stanard, auteur van het boek The leopard, the lion, and the cock. Colonial memories and monuments in Belgium voegde aan zijn werk een digitale lijst toe van monumenten in België die gelinkt zijn aan de koloniale geschiedenis.

Ook straatnamen werden in zijn lijst opgenomen. Zo is er in Aarschot een Kapitein Gilsonplein, in Antwerpen een Coquilhatstraat en in Blankenberge een Sergeant de Bruynestraat. Hoeilaart heeft dan weer een Leopold II-laan en Veurne een Hanssenslaan. Uit de lijst blijkt ook dat veel gemeenten een herdenkingsplaat, monument of memoriaal huisvesten. Benieuwd of uw gemeente in de lijst voorkomt? Raadpleeg dan de website van de uitgeverij.

Monument van Lippens and De Bruyne op de zeedijk in Blankenberge (België) Foto: Guillaume Charlier via Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Kapitein Hanssens in het boek van HM Stanley (1885), 'The Congo and the founding of its free state. A story of work and exploration'. Publiek domein, via Wikimedia Commons

Meer vrouw op straat

Dat de meeste straatnamen die naar personen werden vernoemd vooral mannen herdenken, hoeft geen betoog. Daarom ging VRT-journaliste Sofie Lemaire in de Canvasreeks Meer vrouw op straat op zoek naar suggesties voor straatnamen van bijzondere vrouwen uit de geschiedenis. Heel wat gemeenten hadden al plannen voor meer vrouwelijke straatnamen. De campagne heeft de urgentie nogmaals benadrukt.

Irene Spickerplein. Uziel Awret via Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Resultaat van een jaar campagnevoeren: 141 nieuwe vrouwennamen die op de een of andere manier in het straatbeeld verschenen of nog zullen verschijnen. Zo ligt de Mechelse Dossinkazerne ondertussen aan het Irene Spickerplein, naar de Joodse kunstenaar die er verbleef. De stad Brugge eerde de 16e-eeuwse miniaturiste Levina Teerlinc met een straat. En Leuven koos voor een Jeanne Devosplein.

De resultaten van de actie kunt u beluisteren via een gesprek met Sofie Lemaire in De Wereld Vandaag op Radio 1.

Handreiking voor lokale besturen

Handreiking voor lokale besturen over het omgaan met koloniale verwijzingen in de publieke ruimte

Op initiatief van de Vlaamse Regering verscheen einde oktober de Handreiking voor lokale besturen over het omgaan met koloniale verwijzingen in de publieke ruimte. Vertegenwoordigers van lokale besturen vinden er tips om samen met inwoners en belanghebbenden een aanpak uit te stippelen. 

Het Agentschap Integratie en Inburgering zorgde voor de uitwerking van de brochure. Het werd hierbij ondersteund door het Agentschap Binnenlands Bestuur, de Vereniging voor Vlaamse Steden en Gemeenten, het Departement Cultuur, Jeugd en Media, het Agentschap Onroerend Erfgoed en FARO, Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed.

Standbeelden en straatnamen op het Groot Onderhoud

Wilt u graag weten hoe u aan de slag kunt met gecontesteerde beelden of meer evenwicht kunt brengen in straatnamen? Sessie 6 op het Groot Onderhoud fileert enkele (internationale) voorbeelden. Onder het motto 'Standbeelden en straatnamen: lokaal erfgoed in het oog van de storm’ bespreken we vervolgens een aantal strategieën die lokale besturen en erfgoedorganisaties kunnen volgen om met dit erfgoed om te gaan. 

    Groot Onderhoud 2020

    Op 1 december vindt de tiende editie van het Groot Onderhoud plaats. Dan zetten we het spotlicht op het lokale en bovenlokale erfgoed, onder de titel 'Diepgeworteld, breedvertakt'. Omwille van de coronacrisis gaan we 100% digitaal. Schrijf nu in!

    Lees meer over het Groot Onderhoud 2020:

    Foto's:

    • Monument voor Jozef en Lieven Van de Velde, alias 't Moorken. Citadelpark, Gent. Ontwerp: Louis Jean Mast en Armand Heins. Peter Depoorter via Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.
    • Monument van Lippens and De Bruyne op de zeedijk in Blankenberge (België). Guillaume Charlier via Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.
    • Kapitein Hanssens in het boek van HM Stanley (1885), 'The Congo and the founding of its free state. A story of work and exploration'. Publiek domein, via Wikimedia Commons.
    • Irene Spickerplein. Uziel Awret via Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.
    Katrijn Dhamers