Drie sleutelstukken  

De drie onderzochte sleutelstukken tonen elk op hun manier hoe Congolees erfgoed in een koloniale context uit zijn gemeenschappen verdween. Niet alle details zijn te achterhalen, maar het onderzoek leidde wel tot nieuwe inzichten en tot samenwerkingen met Congolese gemeenschappen en onderzoekers.

• Het krachtbeeld (nkishi) van chef Nkolomonyi behoorde toe aan een Songo Meno-chef die zich verzette tegen de koloniale bezetting. Na zijn arrestatie in 1923 werden zijn bezittingen, waaronder dit beeld, geconfisqueerd. Dankzij archiefonderzoek en nieuwe getuigenissen kan de gewelddadige inbeslagname door de Belgische koloniale overheerser vandaag worden gereconstrueerd. ​ 
   
• De twee prekoloniale smeedijzeren Kuba-beeldjes behoorden tot de koninklijke hofkunst in Mushenge. De koning schonk ze begin 20e eeuw aan een koloniale ambtenaar, vermoedelijk onder druk van de militaire verovering van het Kuba-rijk. Via de Antwerpse handelaar Henri Pareyn werden ze in 1920 door het Museum Vleeshuis aangekocht. ​ 
   
• Het Hemba-herdenkingsbeeld van een chef (singiti) was een erfstuk van een Hemba-clanhoofd. Hoe het uit de gemeenschap verdween is niet meer te achterhalen, Congolese informanten wijzen op de druk van missionering. Onderzoek in Congo bracht nieuwe inzichten: een ‘singiti’ betekent ‘steunpilaar’ en werd altijd met lendendoek getoond. ​ 

Meer informatie over Over herkomst en toekomst vind je via de MAS-website. Je kan er de publicatie ook lezen en downloaden. 

Herinrichting expo en vernieuwde publiekswerking 

De inzichten uit het onderzoek vormen de basis van een vernieuwde publiekswerking. In de expo Vracht werd de opstelling Koloniale haven geactualiseerd. Bezoekers krijgen meer duiding bij gestolen erfgoed, de rol van de Antwerpse haven wordt scherper belicht en de drie sleutelstukken uit het onderzoek kregen een prominente plaats. ​ 

Het Hemba-voorouderbeeld, dat voorheen naakt werd getoond, werd aangekleed met een op maat gemaakte raffiadoek. Ook nieuw in de expo is een scheepsplan dat de koloniale segregatie zichtbaar maakt. 

Daarnaast toont het MAS het werk De zeven zielen van Antwerpen (2025) van kunstenaar David Katshiunga. Het schilderij herdenkt de zeven Congolese mannen die in 1894 in de ‘Human Zoo’ van de Antwerpse Wereldtentoonstelling overleden. Op wengéhout schilderde Katshiunga zeven zwevende portretten van Bitio, Sabo, Isokoyé, Manguesse, Binda, Mangwanda en Pezo. ​ 

Bron: MAS Antwerpen 
Foto's: © MAS, Foto: Cedric Raskin