Het Stedelijk Museum Schiedam viert zijn 125-jarig bestaan met een inspirerende impactstudie. Die heeft betrekking op het programma Mijn Schiedam, dat sinds 2017 inzet op participatie door, voor en met de inwoners. Acht jaar later maakt het museum de balans op, en de manier waarop dat gebeurt is bijzonder.

De impactstudie is namelijk opgevat als een lerende evaluatie, die vertrekt vanuit een leergeschiedenis en eindigt in een dynamische leeragenda. Lees (en leer) mee in onderstaande korte samenvatting.

Leergeschiedenis

Toen Mijn Schiedam in 2017 van start ging was dat met een heel open leervraag: hoe kunnen we participatie vormgeven? Het museum leerde bij in vier fases:

• Onderzoek naar de noodzaak en potentie van participatie voor het museum.
• Leren door te experimenteren met de programmatie.
• Samen een methodiek ontwerpen en ontwikkelen.
• Leren over maatschappelijke impact (waar dit rapport het resultaat van is).

Het rapport gaat dieper in op de doelen en resultaten van elk van deze vier fases.

Relationeel cureren

Centraal in de aanpak van Mijn Schiedam staat de methodiek van het relationeel cureren, die het museum als volgt omschrijft:

“Een manier van cureren waarin sociale relaties en wederzijdse afhankelijkheden – en het zorgdragen voor die relaties – centraal staan Een relationele zienswijze op cureren betekent dat alles, dus ook kunst en geschiedenis, constant in onderhandeling is en een (nieuwe) lading en betekenis krijgt binnen relaties.”

Het doel: een samenwerking die een echte win-win wordt, zowel voor de deelnemers als voor het musuem. En dat was best een uitdaging. Door experimenterend te leren, ontdekte Mijn Schiedam vijf cruciale kernprincipes:

• Tijd, aandacht, respect en oprechte interesse voor de stad en voor de mensen met wie wordt samengewerkt.
• Openheid en wederkerigheid in het samenwerkingsproces.
• Verhalen vertellen via een mix van kunst, geschiedenis en de geleefde ervaringen van mensen uit de stad.
• Specifieke focusgemeenschappen en de nadruk op ongehoorde stemmen uit de stad.
• Een mix aan participatieve methodes.

Het rapport illustreert deze principes met concrete voorbeelden.

Het veranderverhaal

Mijn Schiedam bouwde de voorbije jaren aan een concreet veranderverhaal (een theory of change). Dat bestaat uit de volgende componenten:

• Assumpties of veronderstellingen van wat een museum kan betekenen.
• De waarde: Mijn Schiedam werkte toe naar een veerkrachtige stad die inspireert. 
• De werkwijze waarmee het die veerkrachtige stad wil waarmaken, is het relationeel cureren.
• De programmatie geeft die werkwijze concreet vorm (en dan gaat het om telbare dingen als het aantal activiteiten en het aantal deelnemers).
• De veranderingen op korte en lange termijn brachten de onderzoekers in kaart door met de deelnemers in gesprek te gaan.

De theory of change is een interessante manier om in een beleidsplan een visie te ontwikkelen. Schiedam levert hier een sterk voorbeeld van.

En de toekomst? Verder leren!

Met deze lerende evaluatie bouwt het museum verder aan een concrete leerroute, die in het rapport uitgebreid wordt toegelicht. In grote lijnen gaat het over:

• Verdiepen: verder onderzoek naar relationeel cureren. Dat kan aan de hand van boeiende vragen als: hoe voorkom je dat je als museum vooral ‘neemt’? Hoe daag je ongelijke machtsrelaties uit als je zelf meer macht hebt dan de gemeenschappen waarmee je werkt?
• Verbreden: leren van nieuwe relaties en nadenken over een nieuwe visie voor het stadsmuseum anno 2025. In het rapport vind je alvast enkele interessante modellen.
• Verankeren: Mijn Schiedam structureel inbedden in het museum en de stad als geheel.

Het museum wil vooral verder leren aan de hand van:

• reflectiesessies over het veranderverhaal: wat betekent dit voor alle medewerkers van het museum?
• gericht monitoren van wat er gebeurt en de impact die dit teweegbrengt aan de hand van een raamwerk.
• leren binnen projecten door actief veranderverhalen te verzamelen via een canvas.
• het up-to-date houden van een dynamische leeragenda: wat zijn de leervragen die het museum verder wil onderzoeken?

Een samenvatting is ook maar een een samenvatting

Kortom: bekijk zeker het volledige rapport, lees de hoogtepunten of bekijk de video.

Foto: Tim Mossholder via Unsplash